Chào Bạn Đến Với Trang Web Của Tuấn

 
TRÔNG EU LẠI NGHĨ ĐẾN ASEAN...

 Lê Anh Tuấn

Trông người lại nghĩ đến ta…

                        (Nguyễn Du, Truyện Kiều)

--- oOo ---

 

1. Lược sử hình thành Cộng đồng Châu Âu

Cách đây đúng 50 năm, ngày 25/7/1957, tại thành phố Rome cổ kính của Ý, sáu quốc gia Châu Âu là bao gồm: Cộng hòa Pháp, Cộng hòa Liên bang Đức, Cộng hòa Ý, Vương quốc Bỉ, Vương quốc Hà Lan và Đại Công quốc Luxemburg đã đồng ý ký tên vào Hiệp ước Rome (The Treaty of Rome hay Rome Treaties) cho việc ra đời hai tổ chức Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (European Economic Community, EEC) và Cộng đồng Năng lượng Nguyên tử Châu Âu (European Atomic Energy Community, EAEC hay Euratom). Bản Hiệp ước Rome bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/1958. Mục tiêu chính của Hiệp ước này là tạo ra một không gian lãnh thổ lớn hơn bao gồm các nước nói trên có cơ hội trao đổi kinh tế, năng lượng, văn hóa, an ninh, … dựa theo các giá trị và chính sách chung. Trước đó, hàng loạt các cuộc họp nhiều cấp khác nhau tại nhiều nơi, kể cả ký cam kết, để trao đổi cách thức hình thành ý niệm thống nhất các nền kinh tế các quốc gia. Năm 1992, tại Maastricht (Hà Lan), tên gọi EEC được thay bằng Cộng đồng Châu Âu (European Community - EC). Ngày 23/7/2007 đã được các nước Châu Âu coi đó là ngày khai sinh cho Cộng đồng Châu Âu sau này.

 

Theo Hiệp ước Maastricht năm 1992, hoạt động EC dựa vào 3 chính sách trụ cột chính:

·      Trụ Cộng đồng: gồm các chính sách kinh tế, xã hội và môi trường.

·      Trụ Chính sách An ninh và Đối ngoại chung: gồm các vấn đề đối ngoại và quân sự.

·      Trụ Hợp tác Tư pháp và Cảnh sát về Tội phạm: liên quan hợp tác chống tội phạm.

 

Cộng đồng Châu Âu lớn mạnh dần về tổ chức theo thời gian, từ 6 quốc gia ban đầu, đến nay (2007) đã có 27 thành viên, bao gồm các quốc gia mới từ khi khối xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ năm 1990 như Czech, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Poland, Slovakia, Slovenia và gần đây nhất là Hungaria và Romania (Xem hình). Hai nước Tây Đức và Đông Đức thời còn Chiến tranh lạnh nay đã thống nhất thành một nước Cộng hòa Liên bang Đức. Tương lai, khối EU còn khả năng tiếp tục mở rộng nữa. Tên gọi của khối này cũng nhiều từ Cộng đồng Châu Âu (European Community), rồi đến Các Cộng đồng Châu Âu (European Communities), ngày nay tên chung là Liên hiệp Châu Âu (European Union - EU), hoặc đơn giản hơn gọi tắt là Union hay EU.

 

EU hiện là một khối liên kết chính trị và kinh tế lớn nhất trên thế giới với dân số gần 500 triệu người cùng chia xẻ một đồng tiền chung, thị trường chung, biên giới chung, quân đội chung, quốc hội chung, hiến pháp chung, hộ chiếu chung, … và đều được gọi chung là Công dân EU. Nền kinh tế EU hiện chiếm khoảng 1/3 GDP toàn cầu.

 

Nguyên lý tổng quát của các thành viên trong EU là nguyên lý đồng thuận và hợp tác, dù trước đó có bao mâu thuẫn, bất đồng, sai biệt, … nhưng người dân EU biết cách tranh luận để cuối cùng dẫn đến sự tự thỏa thuận để có những ký kết chung. Bài học của EU rất đáng để các vùng khác nhau trên thế giới tham khảo.

 

2. ASEAN hình thành như thế nào?

Hiệp Hội các Quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations, viết tắt là ASEAN) là một tổ chức kinh tế và chính trị theo địa lý gồm 10 quốc gia vùng Đông Nam Á (hình dưới). Cũng như EU, việc hình thành khối ASEAN cũng bắt đầu từ vài quốc gia tiền thân ban đầu là Philippines, Malaysia, và Thái Lan. Năm 1961, ba nước này thành lập một tổ chức có tên là the Association of Southeast Asia (ASA). Mãi đến ngày 08/8/1967, năm bộ trưởng ngoại giao của các nước Indonesia, Malaysia, the Philippines, Singapore, và Thailand đồng ký Tuyên bố thành lập tổ chức ASEAN (Tuyên bố Bangkok). Sau khi chiến tranh Đông Dương kết thúc năm 1975, Burney đã trở thành thành viên thứ 6 vào năm 1984 và cho đến ngày 28/7/1995, Việt Nam mới thành thành viên thứ 7. Hai năm sau, Lào và Myanmar được kết nạp vào ASEAN năm 1997. Campuchea là thành viên thứ 10 của khối này ngày 30/4/1999. Một quốc gia mới hình thành là Đông Timor có thể là thành viên tương lai của ASEAN.

 

 

Mục tiêu chính của khối ASEAN vẫn là hợp tác thúc đẩy sự gia tăng kinh tế, tiến bộ xã hội, phát triển văn hóa giữa các nước thành viên và khuyến khích hòa bình trong khu vực. Giữa các thành viên ASEAN cũng có những ký kết miễn thị thực đi lại cho công dân của các nước, hiệp định khu mậu dịch tự do AFTA (ASEAN Free Trade Area) và nêu ý tưởng một đồng tiền chung ACU (the Asian Currency Unit).

 

 

3. Trông EU lại nghĩ đến ASEAN…

Trước tiên, ta hãy nhìn qua bảng dưới để so sánh thực lực giữa 2 khối EU và ASEAN:

 

Khối

Diện tích

(km2)

Dân số

(người)

Năm khởi đầu

GDP*

(triệu USD)

PPP**

(USD)

Số thành viên

EU

4.324.728

494.070.000

1957

12.025.415

24.235

27

ASEAN

4.325.675

558.812.000

1961

884.000

4.930

10

*    Gross Domestic Product: Tổng sản phẩm nội địa

**  Purchasing Power Parity: Quy theo sức mua (trên mỗi đầu người)

(theo http://en.wikipedia.org/wiki), truy cập ngày 21/3/2007

 

Dễ dàng thấy rằng, hai khối này có diện tích, dân số, số năm hình thành ban đầu cho đến nay có sai biệt không lớn. Số thành viên khối ASEAN chỉ nhiều hơn 1/3 số thành viên EU một ít (càng ít thành viên, thì về nguyên lý, dễ dẫn đến sự đồng thuận hơn), thế nhưng sự sai lệch kinh tế (tổng sản phẩm nội địa và sức mua trên đầu người) chênh nhau khoảng 6 lần. Nhiều lãnh vực mà khối ASEAN có lẽ còn lâu mới chạy kịp khối EC:

 

Ước mơ thực hiện đồng tiền chung ACU vẫn chưa thống nhất và hình thành.

Đồng tiền chung Châu Á, ACU, là đồng tiền dự kiến của khối ASEAN và 3 nước Đông Á (Nhật Bản, Nam Hàn và Trung Quốc), tuy nhiên đến nay đồng tiền chung này vẫn còn là ý tưởng và chưa được hiện thực. Cái khó hiện nay là chưa có một chỉ số gia trọng (weighted index) để chuyển đổi cho các đồng tiền Châu Á. Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB - The Asian Development Bank) đang làm một báo cáo tổng luận các các sự chọn lựa khác nhau về phương diện kỹ thuật liên quan khả năng chuyển đổi của đồng tiền ACU.

 

Chưa hình thành khái niệm Hiến pháp chung, Quốc hội chung

Sự khác biệt lớn giữa các thể chế chính trị, quan điểm xã hội, kinh tế các nước ASEAN vẫn còn xa cách dù giữa các quốc gia Đông Nam Á có những cuộc họp cấp cao (ASEAN Summit) mỗi 3 năm để bàn một số vấn đề chung về mậu dịch, thủy sản, an ninh, môi trường, trao đổi văn hóa, thể thao,… Khái niệm Hiến pháp chung và Quốc hội chung chưa hề được đặt ra.

 

Vẫn còn sự tranh chấp quyền lợi biên giới giữa các quốc gia thành viên

Cho dầu với khẩu hiệu hợp tác, hòa bình giữa các thành viên ASEAN nhưng các tranh chấp liên quan đến lãnh thổ, quyền lợi vẫn còn xảy ra rải rác. Điển hình nhất là việc tranh chấp chủ quyền các quần đảo trên Biển Đông (Hoàng Sa, Trường Sa) giữa Việt Nam, Philippines, Malaysia - ngoài Trung Quốc, Đài Loan -, tranh chấp về cung cấp nguồn nước giữa Malaysia - Singapore, Myanmar vẫn chưa là thành viên của Ủy ban sông Mekong, mâu thuẫn ngấm ngầm về an ninh biên giới giữa Thái Lan, Malaysia và cả Myanmar.

 

Việc đi lại giữa các công dân ASEAN chưa hoàn toàn tự do và không giới hạn

Các công dân trong các nước ASEAN sau những năm gần đây đã có thể dễ dàng nhập cảnh các nước trong khối trong thời hạn 3 tuần nhưng không phải tất cả, ví dụ công dân Việt Nam vào Cambodia hoặc Myanmar vẫn phải xin visa với hộ chiếu phổ thong. Trong khi đó, công dân EU có thể đi lại giữa các nước không hạn chế số lần và thời gian.

 

Còn khác nhau lớn trong thu nhập kinh tế , quan điểm và trình độ dân trí, nhân quyền, dân chủ, tội phạm, sắc tộc, tôn giáo, y tế, xã hội, năng lượng, môi trường …

Sự khác biệt về kinh tế, dân trí và các quan điểm xã hội cũng như thông tin lẫn nhau giữa người dân các nướcASEAN rất kém. Hẩu hết người dân thường đều không biết các đặc điểm dân tộc của các quốc gia láng giềng. Thu nhập GDP trên mỗi đầu người rất khác biệt, ví dụ năm 2006, trong khi tại Singapore là 28.368 USD/người (đứng thứ 22 trên thế giới) hay Burnei là 24.826 USD/người (đứng thứ 26 trên thế giới) thì một số quốc gia như Việt Nam là 3.025 USD/người (đứng thứ 123 trên thế giới), Cambodia là 2,600 USD/người (đứng thứ 133 trên thế giới), Lào là 2.124 USD/người (đứng thứ 128 trên thế giới),Myanmar là 1.691 USD/người (đứng thứ 150 trên thế giới). Nếu so sánh tiếp trình độ dân trí và các chỉ số khác thì sự cách biệt cũng tương tự.

 

Một số người cố gắng phán đoán khoảng bao lâu thì ASEAN có thể đạt đến mức phát triển kinh tế - xã hội như EU. Có người cho rằng 50 năm, người lạc quan hơn thì cho là 30 năm, người bi quan hơn thì cho đến … 100 năm. Hầu hết các phán đoán này chỉ dựa vào định tính và thiếu phân tích định lượng. Nói gì đi nữa cũng cho thấy dù hiện nay cho đến hết đời cho những ai sinh ra trong những năm 60s, 70s hoặc cả 80s thì cũng khó có thấy một ASEAN đạt đến sự thống nhất như EU hoặc chẳng bao giờ thấy được một khái niệm "thế giới đại đồng" tương tự như thế …

 

Lê Anh Tuấn

(Belgium, 25/3/2007)

 

Chúc một ngày tốt lành.

Have a nice day.

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Gia Ðình c?a Tu?n
Cây Xương Rồng & các Cây Mọng Nước
Kỹ Thuật Thủy Lợi & Môi Trường
Phát Triển Cộng Đồng Nông Thôn
Diễn Đàn Văn Hóa & Xã Hội
Giải Trí
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cập nhật ngày 25 tháng 3, 2007

Các góp ý xin gởi e-mail về latuan@ctu.edu.vn

Trường Đại Học Cần Thơ Lê Anh Tuấn's Home Page